V: 21. Wij - twee mannen - zoeken een draagmoeder en hebben gehoord dat het strafbaar zou zijn om een advertentie voor een draagmoeder te plaatsen. Is dat zo?
A: Volgens mij is het inderdaad strafbaar 'advertenties' of wat dan ook te plaatsen waarin gevraagd wordt om een draagmoeder of een draagmoeder zich als zodanig aanbiedt als een dergelijke advertentie wordt geplaatst door een bemiddelaar, die commercieel of niet-commercieel aanbiedt te bemiddelen tussen een draagmoeder en ontvanger. In lid 1 van de desbetreffende wetgeving wordt gesproken over 'degene die in de uitoefening van ....' en dat is een derde persoon die buiten de relatie draagmoeder/ouders staat. Lid 2 sub a: degene die in het openbaar ....bestaande uit het teweegbrengen of bevorderen ...... Ook hier is sprake van een derde persoon buiten de relatie draagmoeder/ouders.
Ook lid 2 sub b heeft het over 'degene die openbaar maakt dat een vrouw ....' en dat is ook een derde.
In mijn ogen is het op grond van dit artikel strafbaar om te bemiddelen tussen draagmoeder/ouders. Het is ook strafbaar om te adverteren met 'beschikbare draagmoeders' of te adverteren om ouders op te roepen zich te melden, zodat voor een draagmoeder wordt gezorgd. Niet strafbaar is m.i. om zelf een draagmoeder te zoeken of zichzelf als draagmoeder aan te bieden. Lid 2 sub b spreekt over 'degene'; dit is een derde persoon en niet de persoon zelf.
Zou de draagmoeder strafbaar zijn als zij zich zelf aanbiedt als draagmoeder op te treden dan zou dat er expliciet hebben moeten staan. Dan zou het artikel anders luiden. Zoiets als: de vrouw die openbaar maakt dat zij draagmoeder wenst te worden of de ouders die een draagmoeder zoeken. Dat staat er niet en dan is het rechtstreeks zoeken, zonder tussenkomst van een derde, niet strafbaar.
Om het allemaal zeker te weten zou de toelichting die bij de wet hoort, of de parlementaire geschiedenis, moeten worden nagekeken. Maar gelet op de grote hoeveelheid vraag en aanbod op het internet met betrekking tot draagmoederschap kan ik me niet voorstellen dat het aanbieden of zoeken op zich strafbaar is. Het is de bedoeling dat degene die van draagmoederschapsbemiddeling zijn/haar beroep maakt weet dat dit strafbaar is. Dat mensen een dergelijke afspraak onderling maken is niet strafbaar.
V: 22. Wat is een donorcontract nou eigenlijk en welke waarde heeft het? Heeft het contract meer waarde als we het door een notaris laten opmaken?
A: Het donorcontract is feitelijk het vastleggen van afspraken tussen twee partijen, enerzijds de donor en anderzijds de moeder(s). Dit betekent dat het contract alleen rechtskracht heeft tussen die partijen, alleen geldt naar partijen toe. Het is voldoende dat de partijen dit tekenen; het laten opmaken via de notaris voegt niets toe, kost alleen maar geld en dat is feitelijk zonde-geld want je bereikt er niets meer en niets minder mee dan met een onderhands contract.
De waarde van het contract is te vinden in de onderlinge sfeer. Het contract geldt niet naar derden toe. Zou er een kindje worden geboren en komt b.v. de Raad voor de Kinderbescherming vervolgens in beeld voor het een of ander (nare) voorval, dan hoeft de Raad zich absoluut niets aan te trekken van dit contract. Maar in de relatie tussen donor en moeder(s) is het wél belangrijk. Zou er een geschil komen over b.v. voogdij, adoptie, alimentatie, vaderschap, omgangsregeling, etc.etc. dan kan de partij die dat wil het onderlinge contract in geding brengen. De rechtbank zal zich dan aan de afspraken tussen partijen moeten houden, tenzij de partij die dat niet wil het contract op de een of andere manier van tafel kan vegen. En dat kan niet zomaar. Daarvoor moet je al aanvoeren dat je b.v. ten tijde van ondertekening niet wist wat je deed. Maar als je zou stellen 'dat wilde ik toen, maar nu niet meer' of 'de omstandigheden zijn dusdanig veranderd dat het nu anders moet of zou gaan' dan betekent dit absoluut niet dat het contract dan wordt weggeveegd. Er wordt alleen gekeken naar het moment van afsluiten van het contract. Als je toen wist wat je deed (doordat je gewoon goed in je koppie was) en verder de inhoud van het contract overeenkomt met wat je daadwerkelijk wilt op dát moment, dan zal het contract altijd blijven gelden.
V: 23. Waar is het donorcontract te vinden?
A: Het donorcontract is te vinden op de kidkidsite en wel op http://www.kidkids.nl/juridisch/contract.html. Je kunt daar de donorovereenkomst lezen en er is een download-versie beschikbaar; zie onderaan het contract.
V: 24. Kunnen wij het donorcontract van de site aanpassen?
A: Je kunt de donorovereenkomst aanpassen naar eigen wensen. Er staan wat dingen in die vereist zijn, maar die naar believen kunnen worden aangepast.
V: 25.Wij hebben afspraken gemaakt met een man over zijn donorschap en willen dat vastleggen in een contract. We hebben het donorcontract van de site gedownload en willen daarin dingen veranderen. Mag dat?
A: Het opgenomen donorcontract is een voorbeeld-contract. Het staat partijen vrij daarin artikelen te wijzigen of aan te passen. Er zijn geen dwingendrechtelijke bepalingen met betrekking tot zo'n contract. Het is alleen aan te raden de verwijzingen naar vaderschap e.d. in tact te laten; die bieden de hoogst mogelijke zekerheid voor alle partijen en het is wel zinvol om die bescherming en zekerheid er in te laten.
V: 26. Biedt een donorcontract voldoende zekerheid?
A: Een donorovereenkomst biedt voldoende zekerheid als er tenminste sprake is van een donor. Een donor is een man die zijn sperma doneert. Is er sprake van een donorovereenkomst en wordt er vervolgens een kind 'op natuurlijke wijze' verwekt, dan zal een rechter die donorovereenkomst gemakkelijk van tafel vegen, omdat het wellicht wel de bedoeling van partijen zal zijn geweest dat de man geen vader zou worden, maar de man toch zou moeten weten dat zijn simpele daad niet als 'het donoren van sperma' kan worden gezien, maar als een daad die de geboorte van een kind teweeg heeft gebracht. Deze daad is voldoende voor de rechter om de man als vader te zien.
V: 27. Wij hebben een donorcontract. Onze donor wil alsnog als vader worden erkend. Kan dat?
A: Hij kan naar de rechtbank gaan, omdat hij het contract niet wil naleven, maar ook de rechter zal constateren dat hij een donor is en dus nooit vader zal kunnen worden.
V: 28. Als onze donor later vaderlijke gevoelens krijgt en toch nog als vader wil worden erkend, wordt het donorcontract dan niet onderuit gehaald door een DNA-test waarbij blijkt dat hij de vader van ons kind is?
A: Je zult vanaf het begin een duidelijk onderscheid moeten maken tussen een donor en een vader. Als we het hebben over de biologische vader geldt:
Een vader is een man die een daad (lees: lichamelijk contact) heeft gepleegd die tot gevolg heeft dat een kindje wordt geboren of waarvan de man wist dat die tot gevolg zou kunnen hebben dat een kindje werd verwekt. Zelfs als zou de man in kwestie geen vader willen zijn, dan kan de moeder afdwingen dat hij als vader wordt erkend. En als de moeder niet zou willen dat de man als vader zou worden erkend, dan kan de man in kwestie afdwingen dat hij wél als vader wordt erkend.
(Een vader kan ook zijn een man die zijn sperma doneert en uit welk sperma een kindje ontstaan b.v. door zelfinseminatie, terwijl de man en vrouw samen hebben afgesproken dat de man daarna als 'vader' op de geboorteakte wordt vermeld. Nog vóór de geboorte erkent de man het kindje en de vrouw erkent dat de man de vader is.)
Een donor is een man die zijn sperma doneert; hij weet dat het de bedoeling is dat er een kindje zal geboren gaan worden uit zijn donatie, maar zijn donatie was nooit bedoeld om straks 'vader' te worden. De donor heeft geen vaderrol, tenzij partijen die afspreken. De donor kan ook nooit worden aangesproken als vader of ouder in welke vorm dan ook. Er bestaat geen familierechtelijke betrekking tussen een donor en een kind en die kan ook nooit bestaan. Een DNA-test is volkomen onbelangrijk in dit opzicht. De donor zal immers nooit ontkennen dat het kind is ontstaan uit zijn sperma en de moeder(s) zullen ook nooit ontkennen dat het kindje is ontstaan uit zijn sperma. Dat simpele feit - dat wordt gestaafd met de donorovereenkomst - betekent voor elke rechter in Nederland dat het nooit de bedoeling was dat de man vader zou worden en dus is een DNA-test onzinnig.
De donor heeft na de geboorte van het kind dezelfde status als de buurman, de huisarts en de kruidenier. Er bestaat geen enkele relatie tussen kind en donor en die zal er ook nooit bestaan, gewoon omdat die relatie er niet is. De donor kan zich daarna niet meer als vader opwerpen.
V: 29. Kun je nog eens uitleggen hoe dat nu zit met de rechtskracht van een donorcontract?
A: Een donorcontract heeft na ondertekening rechtsgeldigheid en wel naar de contractspartijen toe. Betekent dat eenieder die het ondertekent gebonden is aan de inhoud van dat contract naar elkaar toe. Een notaris kan dit contract bekrachtigen maar daardoor krijgt het niet meer rechtskracht.
De rechtskracht van het contract zit hem in het feit dat indien er problemen ontstaan die gevolgen kunnen hebben die afwijken van de inhoud van het contract, in een procedure met het contract in de hand de afspraken en bedoelingen van partijen kunnen worden bewezen. Een rechter zal het contract niet van tafel kunnen vegen zolang dat contract niet in strijd is met de geldende rechtsregels, goede zeden, etc.
Een donorcontract zegt dat de man die sperma doneert een donor is en dus geen rechtsbetrekking heeft met het kind. Dat hij (met andere woorden) geen vader zal worden van het kindje. Als de donor daar later toch behoefte aan krijgt en dat probeert af te dwingen, dan is dat onmogelijk omdat het contract zegt dat hij gewoon donor was en nooit vader zou worden.
Andersom geldt dat natuurlijk ook. Als jullie als moeders financiële problemen zouden krijgen en bij de donor geld voor het kind zouden willen halen, dan kan de donor met het contract aantonen dat hij geen vader maar donor werd en kan van hem dus niet gevraagd worden financieel bij te dragen in verzorging en opvoeding van het kind.
Zoals gezegd hoeft dit contract niet door een notaris te worden bekrachtigd. Dit voegt niets toe en kost alleen maar geld. Je tekent gewoon en zorgt ervoor dat beide partijen een door allen ondertekend contract in bezit hebben. Dat is alles. Bij problemen dient het contract te worden aangehaald. Zijn daarmee de problemen niet opgelost of handelt een der partijen in strijd met het contract, dan kan de andere partij via de rechter nakoming van het contract afdwingen. Dat zal worden toegewezen, tenzij er zeer dwingende omstandigheden zijn dat niet te doen, b.v. als je vanaf de geboorte van een kind niet conform het contract hebt gehandeld en geleefd en b.v. de donor als 'vader' hebt toegelaten in het leven van het kind. Als het kind denkt, vindt en voelt dat de donor haar/zijn vader is, dan kan het contract wel zijn rechtsgeldigheid verliezen, of in ieder geval kan de rechter vaststellen dat de handelwijze van partijen na sluiting van het contract niet aansluit bij de intenties van het contract en kan het contract alsnog van onwaarde verklaren.
V: 30.Wij hebben een donorcontract afgesloten. Kan de donor ondanks dat contract toch eisen dat hij als vader wordt erkend?
A: Een donorcontract is een contract dat juridische werking heeft tussen de betrokken partijen. Het werkt niet naar buiten toe. Aangezien er een duidelijk verschil tussen donor en vader is en de donor bij het doneren niet de bedoeling had om vader te worden, zal er geen enkele wettelijke regel zijn die boven het contract kan gaan, simpelweg omdat er geen wettelijke regels zijn die zeggen dat een donor zomaar ineens vader zou kunnen worden. Er zal niemand zijn die ontkent dat de donor degene is uit wiens zaad het kind is ontstaan, maar dat is in dit geval niet maatgevend. Belangrijk is de bedoeling van partijen, die vastligt in het contract, nl. dat de man zijn sperma doneert aan de vrouw en dat de vrouw dit sperma zal gebruiken om een kind bij zichzelf te verwekken. Daarmee is er geen enkele familierechtelijke betrekking ontstaan tussen donor en kind en die zal ook niet kunnen ontstaan. Dus nee, een donor kan niet eisen dat hij als vader wordt erkend.
