V: 31. Hoe kan ik het gezag en de omgang van mijn kindje wettelijk aftimmeren als mijn kindje op natuurlijke weg verwekt is en ik de verwekker niet als vader wil?
A: Als een kind via de natuurlijke weg verwekt wordt is het gezag, de omgang en de verzorging en opvoeding op geen enkele manier voor de wet af te timmeren. De verwekker is dan een vader en een vader is een ouder met rechten. Als de biologische vader zich achteraf bedenkt dan kan hij via de rechter afdwingen dat het kind wordt erkend als zijn kind en kan hij een omgangsregeling als vader afdwingen. Dit kan niet worden voorkomen.
V: 32. Wat is precies het verschil tussen gezamenlijk gezag en adoptie?
A: Essentieel verschil tussen gezamenlijk gezag en adoptie is dat het kindje bij adoptie het wettig kind wordt van de partner. Er ontstaat dus een familieband. Deze familieband betekent dat het kind wettig afstammeling wordt van ook de partner, met als gevolg dat het kind een familierechtelijke betrekking krijgt met die partner en met haar familie. Dit betekent dus dat het kind echt het kleinkind van de ouders van de partner wordt en echt het nichtje/neefje van de broers en zussen van de partner. Ander gevolg is dat het kind wettig erfgenaam is van de partner, maar ook van de grootouders etc.etc. Kortom: door adoptie wordt een kind wettig kind van beide moeders; door gezamenlijk gezag heeft de partner zeggenschap en inspraak, maar is niet wettig ouder van het kind. Dit kan belangrijk zijn b.v. in zaken die betrekking hebben op de nalatenschap (wettig erfgenaam van de partner is niet het kind of de partner, maar primair de ouders van de partner en daarna de broers en zussen; dit kan worden opgevangen door een testament; is een kind geadopteerd dan is wettig erfgenaam het kind en vervallen de ouders, broers en zussen als wettig erfgenamen, zoals dat ook is bij de broers en zussen die zelf kinderen kregen).
Overigens heeft de adoptie voor veel vrouwen ook een gevoelsmatige betekenis. Wanneer twee vrouwen een relatie aangaan en besluiten samen de rest van hun leven door te brengen, terwijl ze daarnaast besluiten een gezin te gaan stichten, dan voelt het het beste als de kinderen die tot het gezin behoren ook de wettige kinderen zijn van beide ouders, dus beide moeders, alhoewel dit technisch/medisch niet helemaal mogelijk is. Gevoelsmatig is een kindje, geboren in een lesbische relatie, het kindje van beide moeders; adoptie bevestigt dit wettelijk; gezamenlijk gezag niet omdat er door gezamenlijk gezag geen familierechtelijke betrekking ontstaat en door adoptie wel.
V: 33. Wij twijfelen tussen gezamenlijk gezag en adoptie. Wat raadt u ons aan?
A: Of je kiest voor gezamenlijk gezag of adoptie is een persoonlijke zaak. Je kunt het aanvragen via een advocaat, zodra het kindje geboren is. Mogelijk krijgen jullie automatisch gezamenlijk gezag als je trouwt voordat het kindje geboren is, of geregistreerd partnerschap aangaat; adoptie is mijns inziens het hoogst haalbare en doet meestal het meest recht aan de daadwerkelijk gevoelens en bedoelingen van de partners.
V: 34. Wij - twee vrouwen - hebben samen een kindje van een anonieme donor gekregen. Wanneer kunnen we dat kindje adopteren?
A: Adoptie in het geval van duo-moeders betekent dat de eis van één jaar samen zorgen wegvalt. De enige termijneis die wordt gesteld is de eis dat de duo-moeders voorafgaande aan de adoptie drie jaar samenleefden. Onder 'samenleven' wordt verstaan aantoonbaar samen leven, dus drie jaar of langer samen op één adres staan ingeschreven, of - b.v. als je niet op één adres samen woont - langer dan drie jaar een samenlevingsovereenkomst hebben, etc.etc.etc. Adoptie kan direct na de geboorte worden aangevraagd en kan in een paar maanden rond zijn.
V: 35. Wij - twee vrouwen - willen graag dat ons kindje mijn achternaam krijgt, terwijl ons kindje uit mijn vrouw zal worden geboren. Hoe doen we dat?
A: Er zijn diverse mogelijkheden om het kindje de achternaam van de niet-natuurlijke ouder te laten krijgen.
Door een omissie in de wet is dat op dit moment niet mogelijk als jullie getrouwd zijn; de wetgever heeft wél bedoeld dit te regelen en de wet zal zo snel mogelijk op dit punt worden aangepast.
Als jullie geregistreerd partners zijn, kunnen jullie vóór de geboorte samen naar de ambtenaar van de burgerlijke stand gaan en een akte van naamskeuze laten opmaken. Daarin zeggen jullie dat het kindje dat geboren gaat worden de geslachtsnaam van de partner niet-natuurlijke ouder zal gaan krijgen. Bij de aangifte van het kindje moet je die akte meenemen. Het kindje krijgt dan vanaf de geboorte de achternaam van de partner. Daarmee wordt het kindje overigens niet het wettig kind van de partner, maar draagt alleen haar achternaam. Als je wilt dat het het wettig kindje van beide partners wordt, moet je adopteren.
Verder kan de achternaam van jullie kindje worden gewijzigd tijdens/tegelijk met de adoptieprocedure.
V: 36. Wij - twee vrouwen - willen graag dat ons kindje mijn achternaam krijgt. Bij de geboorte kreeg hij echter automatisch de achternaam van mijn vrouw, omdat we dit niet tijdig hadden geregeld. Kunnen we zijn achternaam nog veranderen?
A: Ja, dat kan. Het is toegestaan om gelijk met een adoptieverzoek te vragen om de geslachtsnaam van jullie kindje te wijzigen in de geslachtnaam van de adoptiefouder, de partner dus. Daarmee krijgt jullie kindje de naam van de partner.
V: 37. Wij - twee vrouwen - zijn niet getrouwd en niet geregistreerd. Toch willen wij graag het gezamenlijk gezag over ons kindje dat geboren is uit mijn vriendin. Hoe krijgen we dat? Kan ons kindje dan ook mijn achternaam krijgen?
A: Als jullie relatie niet bevestigd is door een geregistreerd partnerschap of huwelijk, dan kun je gezamenlijk gezag bij de Rechtbank aanvragen. Dat kan echter pas nadat je één jaar samen voor het kindje hebt gezorgd. Bij het verzoek gezamenlijk gezag kun je ook een geslachtsnaamwijziging vragen.
V: 38. Ik wil graag het kindje van mijn vriendin adopteren. Heb ik daarvoor een advocaat nodig?
A: Het is inderdaad juist dat in de wet staat dat een procedure die bij de Arrondissementsrechtbank wordt gevoerd altijd en uitsluitend mag worden gevoerd door tussenkomst van een procureur; een procureur is een advocaat die bij die bepaalde rechtbank staat ingeschreven. Een adoptieverzoek moet dus door een procureur worden ingediend.
V: 39. Hoe gaat zo'n adoptie-zitting? Moet ik me daar zorgen om maken?
A: Zorgen zijn niet nodig. Een adoptiezitting duurt vaak maar een paar minuten en jullie worden begeleid door je advocaat. Een familiezitting (dus over een kwestie die familiaire zaken als echtscheiding, alimentatie en ook adoptie betreft) is een gesloten zitting; er is dus geen publiek. Rechtbanken vinden het in zo'n geval het belangrijkste dat cliënten zelf aanwezig zijn. Zij zijn immers degenen die de vragen moeten beantwoorden, mochten die er zijn. Volgens de wet mag de zitting niet doorgaan als de advocaat er niet is om cliënten bij te staan. De reden daarvoor is dat de wetgever er van uit gaat dat cliënten niet voldoende juridisch zijn geschoold om dit soort dingen alleen te doen en cliënten zichzelf dus wel eens zouden kunnen benadelen door b.v. de verkeerde dingen te zeggen. De advocaat is er daarom om voor en namens cliënten het woord te doen.
In de meeste adoptiezaken is het zo dat de zitting het 'hamerstuk' is. Inhoudelijk is de zaak al lang daarvoor getoetst aan de hand van het verzoekschrift, dat door de Raad voor de Kinderbescherming inhoudelijk wordt bekeken en - eventueel na een onderzoek - van een oordeel wordt voorzien. Desondanks zullen rechters soms vragen hebben op juridisch gebied, b.v. als er twijfel of onduidelijkheid bestaat over bepaalde zaken. Dan moet er een procureur/advocaat aanwezig zijn om die vragen te beantwoorden en te kunnen beantwoorden. Doorsnee is dat een adoptiezitting erg kort duurt en feitelijk een formele kwestie is waarover je je geen zorgen hoeft te maken.
V: 40. Wij - twee vrouwen - zijn niet getrouwd en niet geregistreerd. Kan mijn partner ons kindje adopteren?
A: Tuurlijk kan de partner die de niet-natuurlijke moeder is het kindje adopteren. Daarvoor is geen geregistreerd partnerschap of huwelijk nodig. Enige eis die wordt gesteld is dat partijen een samenlevingsrelatie met elkaar hebben die meer dan drie jaren duurt. Dus aantoonbaar drie jaar of meer op eenzelfde adres wonen, of drie jaar geleden of langer een samenlevingsovereenkomst sloten. De verklaring van de gemeente dat jullie drie jaar of langer op eenzelfde adres samen wonen is al voldoende.
