Hoe komt een (burgerlijk) huwelijk tot stand?

 Twee mensen die willen trouwen gaan eerst in ondertrouw. Zij doen aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, in principe in de woonplaats van een van beiden. Bij de aangifte moeten akten c.q. bescheiden worden overgelegd. De over te leggen stukken zijn afhankelijk van de situatie.
Meestal dient in elk geval een afschrift van de geboorteakte te worden overgelegd. Daarnaast zijn mogelijk: een bewijs van beëindiging van een vorig huwelijk c.q. geregistreerd partnerschap, een akte van toestemming, een verklaring van de vreemdelingenpolitie, etc. etc.
Bij de aangifte dienen de namen en adressen te worden opgegeven van tenminste twee en maximaal vier (meerderjarige) getuigen, welke verplicht aanwezig dienen te zijn bij de huwelijksvoltrekking. Van de aangifte wordt een akte opgemaakt.

 Na de aangifte geldt een wachttijd van in principe twee weken. De huwelijksvoltrekking kan na deze wachttijd plaatsvinden.

 De huwelijksvoltrekking is de gelegenheid waarbij de huwelijkspartners ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand en van de getuigen hun verbintenis bevestigen door het afleggen van de door de wet vereiste verklaring, het 'ja-woord'. Van de huwelijksvoltrekking wordt een akte opgemaakt, welke wordt ondertekend door de echtgenoten, de getuigen en de ambtenaar van de burgerlijke stand.

Kosten

 De kosten voor een huwelijksvoltrekking variëren per gemeente en per dag en uur der ceremonie. Elke gemeente heeft dagen en tijdstippen waarop het mogelijk is gratis te trouwen.

Rechten en plichten/gevolgen

 Echtgenoten mogen elkaars achternaam gebruiken, eventueel in combinatie met hun eigen achternaam. Voor officiële stukken dient altijd de eigen naam te worden gebruikt. Stukken die van officiële instanties komen zullen ook altijd de eigen naam dragen en nooit de huwelijksnaam.

 Echtgenoten hebben een onderhoudsplicht ten opzichte van elkaar. Zij dragen naar vermogen samen de kosten van de huishouding en zijn verplicht in elkaars levensonderhoud te voorzien, voorzover dit binnen hun mogelijkheden ligt.

 In beginsel heeft het huwelijk tot gevolg dat alle bezittingen en schulden gemeenschappelijk worden. Indien de partners niet in gemeenschap van goederen wensen te trouwen, kan vóór het sluiten van het huwelijk een akte van huwelijksvoorwaarden worden opgesteld. Dit wordt gedaan door een notaris. Ook tijdens het huwelijk kunnen op verzoek van de partners nog huwelijksvoorwaarden worden opgesteld door een notaris, welke voorwaarden dan door de Rechtbank worden vastgesteld.

 Pensioenrechten die tijdens het huwelijk worden opgebouwd, moeten bij een scheiding worden gedeeld. Van deze regeling kan bij huwelijksvoorwaarden worden afgeweken. Een nabestaandenpensioen komt altijd toe aan de langstlevende echtgenoot.

 Echtgenoten hebben elkaar toestemming nodig voor het aangaan van bepaalde verplichtingen of het sluiten van bepaalde overeenkomsten. De bekendste voorbeelden zijn de verkoop van de echtelijke woning waarin beide partners wonen of het sluiten van een koop op afbetaling.

 Echtgenoten zijn elkaars wettige erfgenamen, met de aantekening dat de rechten van de kinderen van de overleden partner altijd blijven bestaan.
Echtgenoten kunnen via een testament, op te stellen door een notaris, van deze wettelijke regels afwijken. Het is niet mogelijk kinderen te onterven.

 Door het huwelijk ontstaat aanverwantschap. De familie van de ene echtgenoot wordt 'aangetrouwde' familie van de andere echtgenoot.

 De niet-ouder heeft als stiefouder een onderhoudsplicht jegens de kinderen in het gezin. Deze onderhoudsplicht duurt zo lang het huwelijk duurde.